1. วัดหลวง
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : ปาย
เวลาเปิด : ทุกวัน
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่ตำบลเวียงใต้ อำเภอปาย ใกล้ตลาดเทศบาลปาย
ในปี พ.ศ. 2159 ชักชวนชาวบ้านจากเมืองเชียงใหม่ แม่ริม แม่แตง เมืองพร้าว มาอยู่ที่ปายและให้เจ้าน้อยอินตาวงศ์ลูกชายไปปกครองเมืองปายใต้ วังช้างเผือก ใน พ.ศ 2169 ได้ช่วยกันทำที่อยู่พระสงฆ์ขึ้นเป็นที่กว้างขวางมีร่องนํ้าไหล่จากทางทิศตะวันตกไปทิศตะวันออกทิศเหนือ เอาร่องนํ้าเป็นเขตแดนได้สร้างหอเจ้าฟ้าไว้ทางทิศตะวันตกวัดนิมนต์พระไทยใหญ่สองรูปมาอ่และสอนหนังสือพม่าไทยใหญ่ต่อมาขุนหลมและเจ้าน้อยอินต๊ะได้ช่วยกันสร้างวัดที่เจ้าแม่สุนันทาสร้างไว้ก่อนแล้วทำกุฏิศาลาและขุดบ่อนํ้าไว้กลางวัดวัดนี่กุฏิสร้างเป็นศิลปะพม่าไทยใหญ่ วัดหลวงเป็นวัดคู่เมืองปายตั้งอยู่เขตเทศบาลเมืองปายใกล้ตลาดเทศบาลปายก่อนถึงสี่แยกโรงพยาบาลปายบริเวรวัดมีพระพุทธรูปหลวงพ่อเพรชและหลวงพ่อทันใจเจดีย์องค์ใหญ่แบบศิลปะไทยใหญ่ตั้งอยู่บริเวรวัด
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
2. วัดม่วยต่อ
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
ตำบล : ขุนยวม
อำเภอ : ขุนยวม
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านขุนยวม ตำบลขุนยวม อำเภอขุนยวม
วัดม่วยต่อ ตั้งอยู่ริมทางหลวงหมายเลข ๑๐๘ ทางตอนเหนือของตัวอำเภอ หากเดินทางมาจากตัวเมืองแม่ฮ่องสอนวัดอยู่ทางซ้ายมือ วัดนี้มีสิ่งที่น่าสนใจคือ พระเจดีย์ทรงเครื่องแบบมอญ ล้อมรอบด้วยพระเจดีย์บริวาร ยอดประดับด้วยฉัตรโลหะ แขวนกระดิ่งโดยรอบและจอง(ปราสาท) ซึ่งสร้างขึ้นใหม่เมื่อ พ.ศ.๒๕๒๗ มีเสาศาลาหลังเก่าสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๒ ซึ่งใช้เป็นสถานพยาบาลทหารที่เจ็บป่วย ริมแนวรั้วด้านในมีอัฐิทหารญี่ปุ่นผู้เสียชีวิตในสงครามโลกครั้งที่ ๒ วัดม่วยต่อจัดงานประเพณีเขาวงกตทุกวันขึ้น ๑๐-๑๕ ค่ำ เดือน ๑๒
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
3. วัดพระธาตุจอมกิตติ
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : แม่สะเรียง
เวลาเปิด : ทุกวัน
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านจอมกิตติ ตำบลแม่ยวมน้อย อำเภอแม่สะเรียง
พระธาตุจอมกิตติ เป็นหนึ่งในพระธาตุที่สำคัญของอำเภอแม่สะเรียงซึ่งเรียกกันว่าพระธาตุ 4 จอม ซึ่งมีเรื่องเล่ากันสืบต่อกันมาว่า มีพระฤๅษี 4 ตนซึ่งเป็นพี่น้องกัน ได้เป็นผู้ริเริ่มสร้างพระธาตุสี่มุมเมืองยวมขึ้น คือ พระธาตุจอมมอญ พระธาตุจอมแจ้ง พระธาตุจอมทอง และพระธาตุจอมกิตติ พระฤๅษีทั้งสี่พี่น้องเป็นผู้มีตบะเดชะ มีวิทยาคมแก่กล้ามาก ได้ศึกษาเล่าเรียนเพียรปฏิบัติจากพระฤๅษีอีกองค์หนึ่งผู้เป็นอาจารย์ซึ่งมีฤทธิ์มากและมีอายุมากแล้ว ได้บำเพ็ญเพียรอยู่ในถ้ำแห่งหนึ่งทางเหนือของเมืองยวม กล่าวกันว่าถ้ำนั้นชื่อถ้ำเหง้า หลังจากท่านฤๅษีทั้งสี่ตนพี่น้องเรียนศิลปศาสตร์ต่าง ๆ จนจบแล้ว จึงกราบลาอาจารย์ไปบำเพ็ญเพียรสร้างบารมีต่อ ฤๅษีทั้งสี่ตนนั้นมีความเก่งไปคนละด้าน กล่าวคือ ฤๅษีผู้พี่เก่งในทางรักษาโรค สามารถปรุงยาชุบชีวิตคนตายให้ฟื้นคืนชีพได้ ตั้งสำนักอยู่ ณ “ดอยจอมกิตติ” พระฤๅษีผู้น้องรองลงมาเก่งในทางเล่นแร่แปรธาตุ สามารถแปรเปลี่ยนธาตุหรือซัดตะกั่วให้เป็นทองก็ทำได้ ตั้งสำนักอยู่ชื่อว่าดอยจอมทอง พระฤๅษีผู้น้องที่สามเก่งในทางอาคมไสยศาสตร์พำนักอยู่ที่ดอยจอมแจ้ง ฝ่ายฤๅษีผู้น้องท้ายสุดเก่งในทางเรียกฝนเรียกลมด้วยอำนาจแห่งพลังจิตสำเร็จกสิณอภิญญา สามารถเดินเหินบนน้ำหรือเหาะขึ้นไปบนอากาศ และพระฤๅษีตนสุดท้ายนี้พำนักอยู่ ณ ดอยจอมมอญ พระธาตุจอมกิตติจึงดูเหมือนจะเป็นพี่ใหญ่และเป็นที่เคารพสักการะมาถึงปัจจุบัน
วัดพระธาตุจอมกิตติ แม่ฮ่องสอน
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
4. วัดพระธาตุจอมแจ้ง
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : แม่สะเรียง
เวลาเปิด : ทุกวัน
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านจอมแจ้ง ตำบลแม่สะเรียง อำเภอเม่สะเรียง
วัดจอมแจ้ง หรือวัดพระธาตุจอมแจ้ง ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอแม่สะเรียง หมู่ที่ 1 บ้านจอมแจ้ง ตำบลแม่สะเรียง อำเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ตรงทางเข้าเมืองอำเภอแม่สะเรียง ใกล้กับพิพิธภัณฑ์อำเภอแม่สะเรียง ซึ่งอยู่ติดริมถนนเส้นทางหลวงหมายเลข 108 (เชียงใหม่-แม่สะเรียง-แม่ฮ่องสอน) จะมีทางแยกซ้ายเข้าอำเภอแม่สะเรียง และติดทางแยกไปวัดพระธาตุจอมทอง
วัดพระธาตุจอมแจ้ง เป็นศิลปะล้านนา ส่วนด้านสถาปัตยกรรมมีรูปแบบผสมผสานมีลวดลายสวยงาม เป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองชาวแม่สะเรียง จุดเด่นของวัดพระธาตุจอมแจ้งคือความสวยงามของพระธาตุจอมแจ้ง และทิวทัศน์อันสวยงามของอำเภอแม่สะเรียง โดยเฉพาะบรรยากาศยามพระอาทิตย์ตกในช่วงเย็น บริเวณโดยรอบของวัดมีจุดชมวิว มองไปทางด้านทิศตะวันออกจะเห็นภาพทุ่งนาและบ้านเรือนของชาวอำเภอแม่สะเรียงที่มีบรรยากาศชีวิตแบบชนบท
พระธาตุจอมแจ้ง ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งได้แก่ พระเกศาธาตุ พระธาตุจอมแจ้งสร้างโดยพระฤๅษีสี่พี่น้อง ประมาณปี พ.ศ. 1000 กว่า เพื่อที่จะให้คนชาวเมืองยวมได้มากราบไหว้สักการบูชา เป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองยวม คอยปกป้องชาวเมืองยวม
นอกจากนี้ภายในพระอุโบสถนอกจากจะมีพระพุทธรูปและพระประธานประดิษฐานอยู่แล้ว ยังมีรูปจำลองของพระเจ้าสิทธัตถะตั้งอยู่บริเวณหน้าพระประธาน ทรงเครื่องกษัตริย์อย่างสวยงาม อีกทั้งภายในผนังรอบพระอุโบสถยังมีภาพพุทธชาดกเรื่องเวสสันดรชาดกและภาพพุทธประวัติเขียนประดับไว้โดยรอบ ส่วนภายนอกเป็นที่ตั้งของพระธาตุจอมแจ้ง บริเวณฐานด้านล่างของพระธาตุจอมแจ้งมีหลักศิลาประทับรอยมือของต๊ะ หรือครูบาเจ้าชัยวงศา ตั้งประดิษฐานไว้ให้พุทธศาสนาสนิกชนได้กราบไหว้บูชา
วัดพระธาตุจอมแจ้ง แม่ฮ่องสอน
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
5. วัดผาอ่าง
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : เมืองแม่ฮ่องสอน
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่หมู่ 3 ตำบลปางหมู อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
6. วัดผาผ่า
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : สบเมย
เวลาเปิด : ทุกวัน
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านผาผ่า ตำบลแม่ตะควน อำแภอสบเมย
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
7. วัดป่าถ้ำวัว
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : เมืองแม่ฮ่องสอน
เวลาเปิด : ทุกวัน 06.00-16.30 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านแม่สุริยะ ตำบลห้วยผา อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
ให้ธรรมชาติมอบความสงบ เพื่อค้นพบความสุขจากภายใน วัดป่าถ้ำวัว
ความเชื่อที่ว่าสุขภาพกายดี ต้องเริ่มมาจากภายในที่ดีก่อน ทำให้ผู้แสวงหาความสงบสุขทางใจทั่วทุกมุมโลกเดินทาง
มายัง วัดป่าถ้ำวัว วัดสายวิปัสสนาในวงล้อมของป่าเขาธรรมชาติ เป็นสถานปฏิบัติธรรมที่มีความสงบ สะอาด สิ่งแวดล้อมสวยงาม และพร้อมต้อนรับให้ทุกคนมาฝึกสมาธิ โดยไม่มีการแบ่งเชื้อชาติและศาสนา
“ต้องการให้ผู้ปฏิบัติอยู่ใกล้ชิดกับธรรมชาติ เพื่อให้เข้าใจกฎของธรรมชาติและเจริญสติ” เจ้าอาวาสผู้ก่อตั้งวัดกล่าวด้วยน้ำเสียงนุ่มนวล ทั่วบริเวณวัดป่าถ้ำวัวจึงร่มรื่น ร่มเย็น มองเห็นภาพการเดินจงกรมของพระสงฆ์ และผู้ปฏิบัติธรรมนุ่งขาวห่มขาวหลากหลายเชื้อชาติ ย่างก้าวอย่างช้า ๆ บนทางเดินในสวนหย่อม ผ่านลำธารที่ไหลเอื่อยข้างภูเขา และพืชพรรณไม้เขียวขจี ก่อนเข้าสู่ศาลาปฏิบัติธรรมริมน้ำ เพื่อกำหนดจิตรักษาใจให้บริสุทธิ์ เข้าใจความเป็นไปของโลกอย่างผู้มีสติ และสามารถนำกลับไปปรับใช้ ก่อเกิดสติปัญญาและพลังกายในการดำเนินชีวิตต่อไป
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
8. วัดปางหมู
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : เมืองแม่ฮ่องสอน
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านปางหมู่ ตำบลปางหมู อำเภอเมืองแม่ฮ่องสอน
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
9. วัดป่าขาม
ภาคเหนือ
จังหวัด : แม่ฮ่องสอน
อำเภอ : ปาย
เวลาเปิด : ทุกวัน
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านป่าขาม ตำบลเวียงใต้ อำเภอปาย
วัดป่าขาม ตั้งอยู่เลขที่ 37 บ้านป่าขาม ต.เวียงใต้ อ.ปาย จ.แม่ฮ่องสอน สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 3 ไร่ 1 งาน น.ศ.3
อาณาเขตทิศเหนือจดที่ดินเอกชน ทิศใต้จดถนนสาธารณะ ทิศตะวันออกจดทางเดินสาธารณะทิศตะวันตกจดถนนสาธารณะ อาคารเสนาสนะประกอบด้วย พระอุโบสถ ศาลาการเปรียญ ศาลาบำเพ็ญกุศล และโรงครัวปูชนียวัตถุมี พระพุทธรูปต่างๆ ระฆัง ฆ้อง และกลอง 1 ชุด
วัดป่าขามสร้างเมื่อ พ.ศ. 2412 โดยมีพ่อเฒ่าบุก อุดนาเรือน พ่อเฒ่าติ๊บมาตา พ่อเฒ่าจองแสน ศรีปาวิน พ่อเฒ่าจองซอย พ่อลุงสิงห์แก้ว พ่อเฒ่าน้อยทุน อุดนาเรือน พ่อเฒ่าดวงแก้ว มานันตา พ่อเฒ่าแสนะริดมี นายเรือง อุดนาเรือน ผู้ใหญ่บ้าน นำคณะศรัทธาเฒ่าแก่ชายหญิง ทุกคนในหมู่บ้านปากขามช่วยกันบุกเบิกปลูกสร้างวัดขึ้นได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา เมื่อวันที่ 2 กันยายน พ.ศ. 2480 เขตวิสุงคามศรีมากว้าง 40 เมตรยาว 80 เมตร
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images