1. วัดเชียงหมั้น
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : ดงเจน
อำเภอ : ภูกามยาว
เวลาเปิด : 07:00 - 17:00 น.
ในทุกๆปี จะมีการจัดประเพณีตามก๋วยสลาก ประเพณีแห่ไม้ค้ำ (ไม้ค้ำ ต้นโพธิ์) ประเพณีสรงน้ำพระธาตุ และประเพณีสงกรานต์
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
2. วัดป่าพุทธชินวงศาราม (ม่อนพญานาคราช)
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : ห้วยแก้ว
อำเภอ : ภูกามยาว
เวลาเปิด : เปิดทุกวัน 07.00-20.00 น.
เป็นวัดที่มีทัศนียภาพที่สวยงามซึ่งด้านในเป็นถ้ำสวยงามมีองค์สัตตนาคราชพญามุจรินท์ ความยาว 900 เมตร ล้อมรอบภูเขา พร้อมสิ่งศักดิ์ประจำวัดมีทั้ง พระพุทธมหาจักรพรรดิโลวิวรณ์ ท้าวเวสสุวรรณและองค์หลวงพ่อสมปรารถนา
วัดป่าพุทธชินวงศาราม เป็นศูนย์วิปัสสนากรรมฐานสร้างบนภูเขาทั้งลูกชาวบ้านเรียกภูเขาลูกนี้ว่าม่อนกำพร้า
ภายในตัวพญานาคจะเป็นห้องปฎิบัติธรรมจำนวน 180 ห้องทั้งนี้ องค์สัตตนาคราชพญามุจรินท์ เป็นพญานาคที่ถวายการอารักษ์ขาพระพุทธเจ้า 7 วัน 7 คืนในสัปดาห์ที่ 6แห่งการเสด็จเสวยวิมุตต์สุขของพระพุทธเจ้าจนเป็นมูลเหตุแห่งการเกิดพระพุทธรูปนาคปรก
วัดป่าพุทธชินวงศาราม (ม่อนพญานาคราช) พะเยา
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
3. วัดศรีเมืองมาง
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : บ้านมาง
อำเภอ : เชียงม่วน
เวลาเปิด : สามารถเข้าชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ต.บ้านมาง อ.เชียงม่วน
วัดประจำของชาวอ.เชียงม่วน เดิมเป็นวัดของชาวไตลื้อที่อพยพมาจากเมืองน่าน ซึ่งมีอายุเก่าแก่ราว 240 ปี
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
4. วัดพระธาตุภูขวาง
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : แม่นาเรือ
อำเภอ : เมืองพะเยา
เวลาเปิด : สามารถเข้าชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.00-18.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 ตำบลแม่นาเรือ เมืองพะเยา
วัดพระธาตุภูขวาง ตั้งอยู่ ณ บ้านสันป่าสัก หมู่ที่ 6 ต.แม่นาเรือ อ.เมือง จ.พะเยา จากตำนานวัดพระธาตุภูขวางสร้างขึ้นในสมัย ปฐมกษัตย์แห่งเมืองพะเยา พ่อขุนจอมธรรม อายุราว 900 ปี บรรจุพระเกศาธาตุ และ พระบรมธาตุข้อพระหัตขวา ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
5. วัดพระธาตุแสงแก้วมงคล
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : สันโค้ง
อำเภอ : ดอกคำใต้
เวลาเปิด : สามารถเข้าชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.00-18.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่ที่บ้านห้วยทรายเลื่อน ตำบลสันโค้ง อำเภอดอกคำใต้
สร้างเมื่อ พ.ศ.2475 สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ที่ดินตั้งวัดมีเนื้อที่ 48 ไร่ เดิมเป็นพุธสถาน อันประกอบด้วยพระเจดีย์พระวิหาร ซึ่งมีซากปรังหักพังเหลือเพียงฐานอิฐซากวิหาร ตั้งอยู่บนเนินเขาเตี้ยๆ ทางทิศตะวันออกของตัวอำเภอดอกคำใต้ในปัจจุบันและมีสันเขาใหญ่ทอดยาวโอบล้อม รอบทุกด้านดุจกำแพงธรรมชาติ เป็นโบราณสถานที่มีอายุอยู่ระหว่างยุคของพ่อขุนรามงำเมืองกับพญาธุทธิเจียง ราว๕๐๐-๗๐๐ปีมาแล้ว ประมาณปีพ.ศ.๑๘๔๙-๒๐๔๙ โดยอาศัยหลักฐานเทียบเคียงจาก ก้อนอิฐ เหล็กลิ่ม และเครื่องถ้วยชาม ไหสังคโลก จากวัดใกล้เคียงที่มีหลักฐานศิลาจารึก ในยุคสมัยนั้นถือว่าความเจริญรุ่งเรือง ของพระพุธศาสนาคือวิวัฒนาการความเจริญของบ้านเมือง ฉะนั้นในยุคที่บ้านเมืองร่มเย็นเป็นสุข จึงปรกฏมีหลักฐานทางพระพุธศาสนามากมาย เช่นวัดวาอารามเจดียสถาน ดังนั้นความสำคัญของบ้านเมืองสังคมความเจริญผู้คนจึงถือจุดรวมศูนย์กลางอยู่ ที่ศาสนาและวัฒนธรรม และความศรัทธาปสาทะทุ่มเทกำลังกาย กำลังใจ มโนธรรมสะท้อนภาพจิตวิญญาณอันสูงส่งต่อพระพุธศาสนา ทั่วทุกหัวระแหงจึงมีแต่โบสถ์ วิหารเจดีย์ วัดวาอารามอยู่ดาษดื่นทั่วไปที่มาของวัดพระธาตุแสงแก้วมงคลมงคลแต่ก่อนนั้น ก็ล่มสลายไปตามกาลเวลาต่อมาก็เลือนลางถูกธรรมชาติ ต้นไม้ เครือเขาขึ้นปกคลุมเหลือทิ้งไว้แต่สิ่งก่อสร้างที่ปรักหักพังคือร่องรอยแห่ง ความเจริญของพระพุธศาสนาที่บรรพบุรุษบูรพาจารย์ได้รังสรรค์ประติมากรรม ศิลปกรรมแห่งประวัติศาสตร์ไว้ให้อนุชนรุ่นหลังได้ศึกษาและค้นคว้า
วัดพระธาตุแสงแก้วมงคล พะเยา
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
6. วัดพระธาตุดอยจุก
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : ดงเจน
อำเภอ : ภูกามยาว
เวลาเปิด : เปิดทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.00-18.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ในวัดพระธาตุดอยจุก ตำบลดงเจน อำเภอภูกามยาว
โบราณาจารย์กล่าวไว้ว่า สมัยหนึ่ง สมเด็จพระบรมศาสดาสัมมาสัมพุทธเจ้า แห่งเราทั้งหลาย ได้เสด็จเลาะตามสันดอยล่องมาทางทิศใต้พระองค์ก็มาจุกอยู่จ๋อมดอย ลูกหนึ่ง ในสมัยนั้นพระอานนท์เถรเจ้าได้ไหว้ทูลถามว่า“ฐานะที่นี้ก็เป็นที่เกลี้ยงดีแลหันงาม จะสมควรหมายศาสนาไว้ที่นี้ หรือไม่พระเจ้าข้า” พระพุทธองค์ผู้จอมธรรม ตรัสว่า “ดูกรอานนท์ดอยนี้จะหาถ้ำเป็นที่เก็บเกศาธาตุไว้ก็บ่มีจะไว้ประทับรอยพระบาท ก็ซ้ำบ่มีก้อนหินอันถาวรย้ำไว้ เท่าว่าต่อไปปายหน้าหลังจากตัวตถาคตเองดับขันธ์ไปแล้ว เมื่อศาสดาของเราดากึ่งข้องเข้ามา จักมีบุคคลาใหญ่น้อยหลายหลากมาร่วมกันสร้าง พระเจดีย์ขึ้นหมายศาสนาไว้ที่นี้ บุคคลผู้ที่มาสร้างพระเจดีย์ขึ้นที่นี้บุคคลผู้นั้น จะได้ความอยู่เย็นเป็นสุข เสมอเหมือนตัวตถาคตได้มาจุกอยู่สำราญ อยู่ที่นี้แล” เพราะการเสด็จมาหยุดประทับ ณ ดอยแห่งนี้ ขององค์สมเด็จพระบรมศาสดา สัมมาสัมพุทธเจ้าประชาชนทั้งหลายจึงเรียกดอยแห่งนี้ว่า ดอยจุก หรือ ดอยหยุด ตราบจนทุกวันนี้วัดพระธาตุดอยจุกเป็นวัดที่เก่าแก่วัดหนึ่งเป็นโบราณสถาน ที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดพะเยาตามที่ได้กล่าวในประวัติและตำนานแล้ว และในช่วงหนึ่งได้ร้างไป ด้วยสาเหตุใดไม่ปรากฏหลักฐานต่อมาเมื่อประมาณ ก่อนเข้าพรรษาปี พ.ศ. 2535 ได้มีคณะพุทธศาสนิกชนชาวบ้านกว้านและ พุทธศาสนิกชนในบริเวณใกล้เคียงได้ร่วมกันพัฒนาและได้สร้างถนนขึ้นเพื่อ ทำความสะดวกในการขึ้นไปประกอบกิจกรรมต่างๆ พร้อมกันนี้ได้อาราธนา พระภิกษุขึ้นจำพรรษา และสร้างเสนาสนะถวายแก่พระภิกษุที่จำพรรษาอยู่ที่นี้ด้วย
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
7. วัดศรีสุพรรณ
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : แม่ใจ
อำเภอ : แม่ใจ
เวลาเปิด : สามารถเข้าชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.00-19.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่ตรงข้ามที่ว่าการอำเภอแม่ใจ ในเขตสุขาภิบาล ตำบลแม่ใจ
พระเจ้าทองทิพย์ พระคู่บ้านคู่เมืองของอำเภอแม่ใจ ประดิษฐานอยู่ที่วัดศรีสุพรรณ ตำบลแม่ใจ ตรงข้ามกับที่ว่าการอำเภอแม่ใจ พระเจ้าทองทิพย์มีรูปลักษณะงดงามมาก เป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสนรุ่นที่ 3 เป็นทองสัมฤทธิ์ทั้งองค์มีพระพักตร์ เป็นเนื้อทองสุกเปล่งปลั่งตลอดเวลา พระศอละเอียด พระเกศเป็นเปลวสวยงาม หน้าตักกว้าง 29 นิ้ว สูง 24 นิ้ว จากคำบอกเล่าของคนเฒ่าคนแก่ชาวอำเภอแม่ใจเล่าว่า แต่เดิมนั้นบริเวณบ้านแม่ใจโดยทั่วไปเต็มไปด้วยป่าไม้ กอไผ่ขึ้นหนาทึบและ ได้เกิดไฟไหม้ขึ้น ไฟได้ลุกไหม้บริเวณรอบ ๆ ดงไผ่ จึงได้พบพระเจ้าทองทิพย์ อยู่ในดงไผ ่นั้น ต่อมาจึงได้สร้างอาคารชั่วคราวครอบไว้ และด้วยจิตศรัทธาของชาวแม่ใจ จึงได้ร่วมกันสร้างวิหารถาวรครอบไว้บริเวณดงกอไผ่เดิม โดยไม่โยกย้ายเลย จนถึงปัจจุบันนี้
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
8. วัดแสนเมืองมา
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
ตำบล : หย่วน
อำเภอ : เชียงคำ
เวลาเปิด : สามารถเข้าชมได้ทุกวัน ตั้งแต่เวลา 06.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บ้านมาง ตำบลหย่วน อำเภอเชียงคำ ใกล้สถานีขนส่งเชียงคำ
สร้างในสมัยรัชกาลที่ 1 ราวพ.ศ. 2351 เจ้าผู้ครองเมืองน่าน ได้กวาดต้อนชาวไทยใหญ่มาจากเมืองมาง สหภาพพม่า แล้วเรียกชื่อหมู่บ้านนี้ว่า “บ้านมาง” และได้ชักชวนชาวเมืองก่อสร้างวัดตั้งชื่อว่า “วัดมาง” ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น “วัดแสนเมืองมา” จุดเด่นของวัดอยู่ที่หลังคาวิหารที่ซ้อนลดหลั่นกันหลายชั้น หลังคาประดับด้วยช่อฟ้าซึ่งทำเป็นรูปหงษ์หรือตัวนาคคาบแก้ว พร้อมประดับประดาด้วยไม้แกะสลักภาพนูน ตกแต่งด้วยสีต่าง ๆ ดูงดงามตา บานประตูทำด้วยไม้แกะสลักทุกบาน ประตูเข้าสู่พระวิหารทำเป็นสามมุข มุขแต่ละทิศทำเป็นสัตว์สามชนิดเชื่อว่าเพื่อช่วยปกป้องคุ้มครองพระศาสนา ได้แก่ พญานาค เสือ และสิงห์ โดยที่รูปปั้นพญานาคจะมีเขากวางประดับด้วย ซึ่งแตกต่างจากวัดแบบไทลื้ออื่น ๆ ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังเกี่ยวกับวิถีชีวิตชาวไทลื้อ และพระประธานเป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสน นอกจากนี้ภายในวัดยังมีหอพิพิธภัณฑสถาน
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
9. วัดอนาลโยทิพยาราม
ภาคเหนือ
จังหวัด : พะเยา
อำเภอ : เมืองพะเยา
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บนดอยบุษราคัม ห่างจากเมืองพะเยา 20 กิโลเมตร ใกล้กับกว๊านพระเยา
วัดอนาลโยทิพยาราม ตั้งอยู่บนดอยบุษราคัมห่างจากตัวจังหวัด 20 กิโลเมตร ไปทางทิศเหนือตามทางหลวงหมายเลข 1 (พะเยา - เชียงราย) ประมาณ 7 กิโลเมตร แล้วเลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงหมายเลข 1127 - 1193 อีก 9 กิโลเมตร ทางลาดยางตลอดสาย บริเวณดอยบุษราคัม และม่อนพระนอน ประกอบด้วยพระพุทธรูปศิลปสุโขทัยลักษณะงดงามมาก และยังมีพระพุทธรูปปางต่างๆ อีกหลายองค์ อาทิ พระพุทธไสยาสน์ พระพุทธรูปปางลีลา พระพุทธรูปปางนาคปรก สร้างด้วยความประณีตสวยงามแบบศิลปไทย รัตนเจดีย์ เป็นศิลปะแบบอินเดียพุทธคยา เก๋งจีนประดิษฐานเจ้าแม่กวนอิม หอพระแก้วมรกตจำลอง จากยอดเขาสามารถชมทัศนียภาพของกว๊านพะเยาและเมืองพะเยาได้อย่างสวยงาม ขึ้นได้ 2 ทาง คือ ทางบันไดและทางรถยนต์ มีที่พักแบบรีสอร์ทบนวัด
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images