1. โรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรี
ภาคกลาง
จังหวัด : กาญจนบุรี
ตำบล : บ้านเหนือ
อำเภอ : เมืองกาญจนบุรี
เวลาเปิด : 07.00 น. - 18.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ติดถนนหมายเลข 323
HILIGHT : สถาปัตกรรมอาคารขนาดใหญ่
โรงงานกระดาษไทย กาญจนบุรี ตั้งอยู่กลางตัวเมืองกาญจนบุรี บริเวณริมถนนแสงชูโต อำเภอเมืองกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี มีพื้นที่ 69 ไร่เศษ เป็นที่ราชพัสดุ โดยพระยาพหลพลพยุหเสนา นายกรัฐมนตรีในขณะนั้นเป็นผู้ริเริ่มและเปิดดำเนินกิจการ ในปี พ.ศ. 2478 ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นโรงงานกระดาษแห่งที่ 2 ของประเทศไทย และมีความทันสมัยที่สุดในขณะนั้นผลิตกระดาษและธนบัตรใช้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งโครงสร้างอาคารของโรงงานกระดาษสร้างโดยช่างชาวเยอรมัน จึงมีโครงสร้างมั่นคงแข็งแรง ตัวอาคารโรงงานเป็นทรงยุโรปสมัยกลาง มีคุณค่าทางสถาปัตยกรรมอย่างยิ่ง โดยกระดาษที่ผลิตจากโรงงานแห่งนี้ได้ถูกนำมาใช้ผลิตเป็นธนบัตรและแสตมป์รุ่นแรกๆ ของไทยต่อมาประสบภาวะขาดทุน คณะรัฐมนตรีจึงมีมติเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2525 ให้ยกเลิกกิจการ จากนั้นจึงได้ให้บริษัทเอกชนเช่าประกอบกิจการอุตสาหกรรมผลิตกระดาษจนครบสัญญาเช่า โรงงานกระดาษไทยแห่งนี้จึงมีประวัติความเป็นมาที่ยาวนาน และอยู่ในเขตที่กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถาน ร่วมกับกำแพงเมือง คูเมือง เนื่องจากลักษณะอาคารสิ่งปลูกสร้างโรงงานมีลักษณะทางสถาปัตยกรรมที่มีเอกลักษณ์ และมีคุณค่าทางประวัติศาสตร์ที่ควรอนุรักษณ์ไว้ เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2561 กรมธนารักษ์ได้แจ้งให้จังหวัดกาญจนบุรีทราบว่าได้ยกเลิกการต่อสัญญาเช่ากับบริษัท อุตสากรรมกระดาษศิริศักดิ์ โดยให้สิ้นสุดลงในวันที่ 9 พฤศจิกายน 2561 ซึ่งเป็นไปตามความต้องการของจังหวัด และประชาชนเมืองกาญจนบุรี ที่ต้องการให้ใช้ประโยชน์เป็นสวนสาธารณะและแหล่งศึกษาเชิงประวัติศาสตร์ ผ่านการบริหารจัดการของคณะกรรมการร่วม 3 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ เอกชน และประชาชน ต่อมาเมื่อวันที่ 7 พฤศจิกายน 2561 พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีพร้อมด้วยคณะรัฐมนตรีได้เดินทางมาตรวจราชการ ณ จังหวัดกาญจนบุรี สืบเนื่องข่าวในเรื่องของการต่อสู้เรียกร้องของภาคประชาชนที่จะดึงโรงงานกระดาษแห่งนี้ให้มาเป็นของสาธารณะของส่วนรวม นายกรัฐมนตรีจึงได้เดินทางมาดูสภาพพื้นที่และสนับสนุนให้โรงงานกระดาษไทย และมีนโยบายที่จะสนับสนุนให้โรงงานกระดาษไทยเป็นสวนสาธารณะ และเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ และสัญลักษณ์ (Landmark) แห่งใหม่ของจังหวัดกาญจนบุรีต่อไป วันที่ 25 เมษายน 2562 เอกอัครราชทูตสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมัน ท่าน เกออร์ก ชมิดท์ เข้าเยี่ยมชมและรับฟังประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกันผ่านอาคาร เครื่องจักรเยอรมันสมัยคุณปู่เยอรมันภายในโรงงานกระดาษ พร้อมแลกเปลี่ยนเรื่องราวมิตรภาพในปัจจุบัน เพื่อสานแนวทางความร่วมมือระหว่างกันที่อาจเกิดขึ้นในมิติต่าง ๆ ในอนาคต ในระยะที่ผ่านมา โรงงานกระดาษไทยมีสถภาพเสื่อมโทรม แต่ตัวอาคารยังคงรูปแบบสถาปัตยกรรมที่สวยงาม จังหวัดกาญจนบุรีจึงได้จัดทำโครงการปรับปรุงภูมิทัศน์พัฒนาเมืองเก่า โดยพัฒนาพื้นที่ราชพัสดุแปลงโรงงานกระดาษไทย ซึ่งองค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรีได้ทำการยื่นเรื่องขอใช้พื้นที่กับสำนักงานธนารักษ์พื้นที่กาญจนบุรี เพื่อให้กรมธนารักษ์พิจารณาอนุญาตต่อไป ในช่วงเดือนตุลาคม 2562 จังหวัดกาญจนบุรีได้ประสานความร่วมมือภาครัฐ เอกชน และประชาชน ในการปรับพื้นที่โรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรีให้มีความสวยงาม ซึ่งไม่ได้ใช้งบประมาณของทางราชการ ประกอบด้วยองค์การบริหารส่วนจังหวัดกาญจนบุรี เทศบาลเมืองกาญจนบุรีได้นำเครื่องจักรมาปรับพื้นที่บริเวณด้านหน้าโรงงานกระดาษ อีกทั้งยังได้รับการสนับสนุนจากภาคเอกชนในการนำเครื่องจักรและกำลังคนมาร่วมในการปรับปรุงพื้นที่ ซึ่งจะมีการพัฒนาให้เป็นพื้นที่ปอดแห่งใหม่ของจังหวัดกาญจนบุรี โดยมีการนำหญ้ามาปลูกบริเวณพื้นที่โรงงานกระดาษ ด้านหลังจะสามารถมองเห็นโรงงานกระดาษได้อย่างชัดเจน รวมทั้งจะมีการปรับปรุงอาคารและรักษาให้คงเดิมตามที่กรมศิลปากรได้กำหนดไว้
โรงงานกระดาษไทยกาญจนบุรี กาญจนบุรี
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
2. โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูป 3 (เต่างอย) จังหวัดสกลนคร
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
จังหวัด : สกลนคร
ตำบล : จันทร์เพ็ญ
อำเภอ : เต่างอย
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : บ้านนางอย อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร
สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ และบริษัท ดอยคำผลิตภัณฑ์อาหาร จำกัด รับแนวพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี ให้ดำเนินการปรับปรุงและพัฒนาโรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูปที่ ๓ (เต่างอย) ซึ่งตั้งอยู่ที่ บ้านนางอย อำเภอเต่างอย จังหวัดสกลนคร เนื่องจากโรงงานหลวงฯ ที่ ๓ (เต่างอย) แห่งนี้มีสภาพทรุดโทรมตามกาลเวลากว่า ๓๐ ปีที่ผ่านมา กอรปกับเพื่อเป็นการปรับปรุงกระบวนการผลิต และเพิ่มกำลังการผลิตอาหารสำเร็จรูปประเภทต่างๆ ด้วยเทคโนโลยี และเครื่องจักรที่ทันสมัย ตามมาตรฐานโรงงานผลิตอาหารสำเร็จรูประดับสากล โดยกำหนดเริ่มโครงการก่อสร้างในเดือนตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
โรงงานหลวงอาหารสำเร็จรูป 3 (เต่างอย) จังหวัดสกลนคร สกลนคร
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
3. โรงงานโลตัสคริสตัล
ภาคตะวันออก
จังหวัด : ระยอง
ตำบล : นิคมพัฒนา
อำเภอ : นิคมพัฒนา
เวลาเปิด : จ.-ศ. 08.00-17.00น. หยุดวันนักขัตฤกษ์
สถานที่ใกล้เคียง : อยู่ใกล้กับอ่างเก็บน้ำดอกกราย อำเภอนิคมพัฒนา
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
4. โรงงานรัตนโกสินทร์ เซรามิกค์ 4
ภาคกลาง
จังหวัด : ราชบุรี
อำเภอ : เมืองราชบุรี
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : อยู่ติดถนนเพชรเกษม ฝั่งขาเข้ากรุงเทพ กิโลเมตรที่ 94-95 ห่างจากตัวเมืองราชบุรีเพียง 5 กิโลเมตร ติดกับตลาดกอบกุล
โรงงานรัตนโกสินทร์ เซรามิก 4 หนึงในโรงงานผู้ผลิตและจัดจำหน่าย เซรามิกค์ ของตกแต่งบ้าน ตกแต่งสวน รับผลิตสินค้าตามออเดอร์
โรงงานรัตนโกสินทร์ เซรามิกค์ 4 ราชบุรี
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
5. โรงงาน เถ้า ฮง ไถ่
ภาคกลาง
จังหวัด : ราชบุรี
ตำบล : เกาะพลับพลา
อำเภอ : เมืองราชบุรี
เวลาเปิด : 08.00-17.00 น.
สถานที่ใกล้เคียง : ตั้งอยู่บนถนนเจดีย์หัก ใกล้แยกเจดีย์หัก ตำบลเจดีย์หัก อำเภอเมืองราชบุรี
โรงงาน “ เถ้า ฮง ไถ่” ถือได้ว่าเป็นโรงงานผลิตเครื่องปั้นดินเผาที่เก่าแก่คู่เมืองราชบุรี โดยเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ 2476 นายซ่งฮง แซ่เตีย ได้มาพบแหล่งดินที่จังหวัดราชบุรี จึงได้ชวนพรรคพวกมาตั้งโรงงานผลิตไหน้ำปลา โอ่งน้ำไม่มีลาย กระถางต้นไม้ เป็นโรงงานแรกของราชบุรี และต่อมาได้พัฒนาผลิตภัณฑ์มาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน จนมาถึงทายาทรุ่นที่ 3 คุณวศินบุรี(ติ้ว) สุพานิชวรภาชน์ เล็งเห็นถึงการอยู่รอดของโรงงานที่ในขณะนั้นมีการแข่งขันสูง มีโรงโอ่งเกิดขึ้นมากมายถึง 20 กว่าโรง เกิดภาวะโอ่งล้นตลาด และยุคสมัยที่เปลี่ยนไป คนต้องการโอ่งน้ำเก็บน้ำน้อยลง จึงได้พัฒนางานเซรามิกที่หลุดกรอบเดิมๆ ออกมาเป็นงานศิลปะสร้างสรรค์ที่สวยงามร่วมสมัยและใช้สอยได้จริง ไม่ได้มีเพียงสีน้ำตาล เขียวไข่กาเหมือนเช่นแต่ก่อน แต่มีสีกว่า 600 กว่าสีในปัจจุบัน และรูปแบบแปลกใหม่เกิดขึ้นอยู่เสมอ นอกจากนี้ ที่นี่ยังเปิดให้เยี่ยมชมวิธีการทำ และขั้นตอนการผลิตข้าวของเครื่องใช้ต่าง ๆ ของโรงงาน ได้ทั้งการปั้นและการเขียนลายโดยช่างผู้ชำนาญ พร้อมมีนิรรศการงานศิลปะจัดแสดงสับเปลี่ยนหมุนเวียนกันไป ด้านหน้าเป็นลานสนามหญ้ากว้างเป็นร้านกาแฟเก๋ไก๋สำหรับต้อนรับนักท่องเที่ยว ที่มาเยือน มีมุมสวย ๆ ให้นั่งจิบกาแฟ หรือจะโพสต์ท่าถ่ายรูปเก็บไว้เป็นที่ระลึกอยู่หลายจุด บริเวณโดยรอบจัดตกแต่งด้วยงานเซรามิคสีสันสดใส สลับกับต้นไม้สีเขียว ชอบสินค้าชิ้นไหนก็สามารถซื้อหากลับบ้านได้เลย
โรงงาน เถ้า ฮง ไถ่ ราชบุรี
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
6. พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง)
ภาคเหนือ
จังหวัด : เชียงใหม่
ตำบล : โป่งน้ำร้อน
อำเภอ : ฝาง
เวลาเปิด : 08.30-16.30น.
สถานที่ใกล้เคียง : บ้านยาง ตำบลแม่งอน อำเภอฝาง
เป็นหมู่บ้านชาวจีนยูนนานที่ได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ ส่งเสริมอาชีพภายใต้โครงการในพระราชดำริ เป็นหมู่บ้าน OTOP เพื่อการท่องเที่ยว แหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ คือ น้ำตกบ้านยาง ศาลเจ้าแม่กวนอิม และพิพิธภัณฑ์โรงงานหลวง ซึ่งเป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิต (Living Site Museum) ติดต่อได้ที่ สำนักงานพัฒนาชุมชน อ. ฝาง โทร. 0 5345 1570 หรือ ผู้ใหญ่บ้าน โทร. 08 4378 5560 พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง) โทร. 0 5305 1021 www.firstroyalfactory.org
พิพิธภัณฑ์โรงงานหลวงที่ 1 (ฝาง) เชียงใหม่
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
7. โรงงานไทยศิลาดล
ภาคเหนือ
จังหวัด : เชียงใหม่
ตำบล : ช้างเผือก
อำเภอ : เมืองเชียงใหม่
เวลาเปิด : วันจันทร์-วันเสาร์ 8:00 - 17:00
สถานที่ใกล้เคียง : อยู่ที่ถนนโชตนา ตำบลช้างเผือก อำเภอเมืองเชียงใหม่ อยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่เพียง 6 กิโลเมตร
โรงงานไทยศิลาดล เชียงใหม่ อยู่ในอำเภอเมือง จ.เชียงใหม่ เป็นโรงงานผลิตเครื่องเคลือบดินเผาแบบโบราณ ห่างจากตัวเมือง 6 กิโลเมตร โรงงานเปิดจันทร์-เสาร์ เวลา 8.00-17.00 น.
โรงงานไทยศิลาดล เชียงใหม่
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images
8. โรงงานทำเครื่องเขิน
ภาคเหนือ
จังหวัด : เชียงใหม่
ตำบล : ช้างคลาน
อำเภอ : เมืองเชียงใหม่
สถานที่ใกล้เคียง : ใกล้วัดบวกครกน้อย ตำบลหนองป่าครั่ง อำเภอเมืองเชียงใหม่
เชียงใหม่มีโรงงานทำเครื่องเขินอยู่ที่บริเวณ ถนนนันทราม และถนนเชียงใหม่ - สันกำแพง เครื่องเขินเป็นสินค้าพื้นเมือง ที่เป็นหน้าเป็นตาของจังหวัดเชียงใหม่ มีความสวยด้วยลวดลายต่าง ๆ นักท่องเที่ยวนิยมซื้อไปใช้และประดับบ้านสวยงามยิ่ง ส่วนมากแล้ว ในบริเวณตอนเหนือของไทย รอบๆ เมืองเชียงใหม่ นับเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมเครื่องเขินที่รูปแบบแตกต่างจากภาคพื้นเอเซีย เช่น จีน และญี่ปุ่นที่โดยมากมักจะทำเป็นรูปภาชนะเบาๆ เช่นถ้วย ขัน กล่องบุหรี่ ถาด แจกัน เป็นต้น
โรงงานทำเครื่องเขิน เชียงใหม่
อ้างอิงข้อมูล : การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) https://www.tat.or.th/th
อ้างอิงรูป : bing.com/images